اربابان زمان خود

از سری عکسهای آقای دکتر محمد رضا توکلی

  سال 1345 شمسی

از سمت راست آقایان :  تقی رادمنش - حسن خان صفاری - اصغر خان صفاری - کریم ارباب - غلامعلی خان صفاری

باغ توکلی

ز سری عکسهای آقای دکتر محمد رضا توکلی 

 جلو عمارت چای خشک کنی باغ توکلی در بازکیاگوراب لاهیجان

سال 1314 شمسی

از سمت راست آقایان : سید عبدالوهاب توکلی - سید عیسی میررازقی محمد کمالی - علی اکبر کسرا - سید نعمت الله توکلی

نشسته : نوری توکلی

چهاردهی

  قنبر خان چهار دهی

عمارت نوستالژیک و خاطره انگیز قنبر خان چهاردهی (ساختمان پابرجا در محوطه سازمان چای کشور در لاهیجان)

قنبر خان چهاردهی از مالکان، سرمایه داران و خیرین بزرگ گیلان به شمار می‌رفت که در لاهیجان سکونت داشت. از جمله املاک وی که مدتی خانه شخصی ایشان نیز بود می‌توان به ساختمان پابرجا در محوطه سازمان چای کشور در لاهیجان (خیابان ملت) اشاره کرد. علاوه بر آن صاحب چند عمارت دیگر در کتشصت آبادان و چهارده و عمارتی در چهار خانه سر لاهیجان بود. به گفته مردم محلی وی مالک زمین های زیادی در گیلان بوده است.
او کمک شایانی به اقتصاد مردم محلی می‌کرد. از جمله موقوفات و خدمات ایشان می‌توان به دبیرستان مهین در لاهیجان، دبستان فرهاد در چهارده، مسجد چهارده، بازارچه و کارخانه برنجکوبی چهارده ، حمام چهارده، پاسگاه دریایی فرهاد در بندر کیاشهر، سّد قوام ، پل کورکا، پیشکار بزرگترین کارخانه چای گیلان در بازکیاگوراب به نام کارخانه قوام، کارخانه برنجکوبی مالفجان، اولین مدرسه دولتی لسکوکلایه و سرمایه گذاری در زورخانه لاهیجان اشاره کرد. وی همچنین تعداد زیادی جاده، پل و خانه برای رفاه روستاییان ساخته بود.
 سال فوت ایشان 1337 خورشیدی می باشد و محل دفن ایشان در محله اردوبازار میباشد.

سرتیپ صفاری

  تیمسار سرتیپ صفاری

زندگینامه محمد علی صفاری
محمدعلی صفاری را می‌توان یکی از پرکارترین سیاستمداران دوران پادشاهی پهلوی دانست، او فهرست متنوعی از پیشه های کلیدی را در کارنامه کاری خود دارد. شغل‌هایی مانند ریاست کل شهربانی، استانداری، ریاست شیلات کشور، شهرداری، نمایندگی، فرمانداری، سناتور، نویسنده، ریاست دانشگاه و... . محمدعلی صفاری در سال هزارودویست‌وهشتاد در شهر لاهیجان به‌دنیا آمد، پدرش منظم‌السلطنه و پدربزرگش محمدعلی‌خان امین دیوان هردو از زمین‌داران بزرگ و حاکمان لاهیجان بودند و نسبشان را به خاندان کیانی سیستان و عمرولیث صفاری می‌رسانند. منظم‌السلطنه محمدعلی نوجوان را به روسیه تزاری و پس از آن به فرانسه فرستاد تا به تحصیلات نظامی بپردازد. بازگشت او به ایران فاصله چندانی با کودتای هزارودویست‌ونودونه نداشت، همین کودتا راه را برای پیشرفت او فراهم کرد، صفاری معاون رئیس بلدیه تهران شد و در توسعه شهر تهران و تعریض خیابانها و ایجاد پارکهای مانند پارک شهر کوشید، پس از آن در سال هزاروسیصدویازده وارد نیروی دریایی شده و فرماندهی بخشی از آن را برعهده گرفت، پس از آن ریاست املاک دربار گیلان و مازندران به او سپرده شد و کمی بعد سمت فرمانداری گرگان به او محول شد. پس از تبعید رضاشاه و نخست وزیری قوام‌السلطنه در سال بیست‌و‌پنج با درجه سرتیپی به ریاست شهربانی کل کشور رسید. این دوران مصادف شد با ترور شاه جوان، صفاری همان کسی بود که در آنروز با اسلحه کمری خود ناصر فخرآرایی (ضارب) را از پای درآورد. صفاری در سال سی‌ودو به دلیل خدمات پیشین‌اش در سمت معاون بلدیه، شهردار تهران شد. سپس در ادوار هیجدهم، نوزدهم و بیستم نماینده لاهیجان در مجلس شورای ملی بود، بعد به استانداری خوزستان برگزیده شد و پس از آن به استانداری آذربایجان منصوب شد و سپس مجدداً شهردار تهران گردید (پارک دانشجو با طراحی پسرش بیژن صفاری از یادگار های این دوران است). او مجموعاً دو بار رئیس شهربانی، دو بار شهردار تهران، سه دوره نماینده مجلس، سه بار استاندار، سه دوره سناتور و یک دوره رئیس دانشگاه بوده‌است. از ایشان آثار مکتوبی نیز به یادگار مانده است. محمدعلی صفاری در نهایت در سال شصت و هفت در سن نود سالگی در تهران درگذشت و در بهشت زهرای تهران به خاک ایران سپرده شد.

ناظم دبیرستان البرز

فیض الله ارض پیما

زندگینامه زنده یاد استاد فیض الله ارض پیما (معلم و نویسنده لاهیجانی)
فیض الله ارض پیما متولد ۱۳۰۴ در شهر لاهیجان در خانه ای در محله ی اردو بازار که در سال ۱۲۷۸ به سبک معماری دوران قاجاریه در اواسط دوران مظفریان الدین شاه ساخته شده بود .
تحصیلات ابتدایی در دبستان‌های سپه و حقیقت لاهیجان.
تحصیلات متوسطه در دبیرستان ایرانشهر لاهیجان.
تحصیل در دانشسرای مقدماتی تهران و دانشسرای کشاورزی کرج.
فارغ التحصیل در رشته جغرافیای انسانی از دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۹.
دبیر و معاون دبیرستان البرز و دبیر دبیرستان های خوارزمی و مرجان و دیگر دبیرستان های معتبر.
مولف کتاب (تاریخ صنایع چای و چای سازی در ایران )که در پژوهشکده ی چای به عنوان کتاب مرجع استفاده می‌شود. کتاب دوم ایشان درمورد جغرافیای کشورهای توسعه نیافته که متاسفانه به چاپ نرسید..
از ایشان کتابخانه ی نفیسی با حدود ۱۲۰۰ جلد کتاب های تاریخی و اجتماعی و سیاسی به یادگار مانده است.
 ایشان برای تمام وقایع تاریخی و همه اعضای خانواده اشعاری سروده اند
از ایشان دو فرزند به یادگار مانده است: دکتر فرزین ارض پیما و مهندس فریماه ارض پیما.
استاد ارض پیما در دی ماه ۱۳۹۶ در تهران درگذشت و در آرامستان آقا سید محمد یمنی به خاک سپرده شد.

 

استاد

  دکتر مظفر معصومی

دكتر معصومي در سال 1367 به تاسيس دانشگاه آزاد اسلامي واحد شرق گيلان در لاهيجان اقدام كرد. دكتر ميرمظفر معصومي، در سال 1310 (هجري شمسي) در شهرستان لاهيجان متولد شد. وي، پس از اتمام دوران دبيرستان، در مقطع ليسانس رشته‌ي رياضي دانشكده‌ي علوم دانشگاه تهران پذيرفته شد و پس از آن، موفق شد كه مدرك فوق ليسانس در رشته‌ي رياضي محض در اين دانشگاه را دريافت كند. استاد معصومي، پس از فارغ‌التحصيلي، در سال 1339 با سمت دبير دانشگاه در دانشكده‌ي علوم دانشگاه تهران استخدام شد و در سال 1344 نيز با دريافت بورس تحصيلي از سوي دانشگاه به فرانسه اعزام شد. وي، در فرانسه مدرك كارشناسي ارشد انفورماتيك و دكتري رياضي كاربردي در بخش انفورماتيك را از دانشكده‌ي علوم پاريس دريافت كرد. پس از آن، در سال 1348 به كشور بازگشت و در دانشگاه تهران مشغول به كار شد و از اسفند سال 1357 به درخواست دانشجويان، به سمت رييس دانشكده‌ي هواشناسي و علوم جوي دانشگاه تهران منصوب شد. پس از انتقال اين دانشكده به دانشگاه تهران و دانشكده‌ي فني مهندسي در سال 1361، دوباره به تهران بازگشت و در دانشكده‌هاي فني، دندانپزشكي، پزشكي، داروسازي و نيز در دانشگاه پلي تكنيك تهران به تدريس مشغول شد و در سال 1373 و پس از 36 سال خدمت بازنشسته شد.

 دکتر محمد علی مجتهدی

اول مهرماه سالروز تولد مردی است که حق زیادی به گردن علم و صنعت این مرز و بوم دارد. در این روز کودکی در شهر زیبای لاهیجان به هستی قدم نهاد که بعدها ضمن 37 سال مدیریت موفق و پربار دبیرستان البرز تهران، دانشگاه شیراز، دانشگاه پلی تکنیک تهران، دانشگاه صنعتی شریف را به عنوان قطب جدید علمی کشور و برای اعتلای میهن اش بنیان نهاد.
دکتر مجتهدی در سال ۱۲۸۷ در لاهیجان به دنیا آمد، تحصیل را در هفت سالگی در مدرسه ابتدایی حقیقت شروع نمود در سال 1304 شمسی به تهران آمد و تحصیلات خود را در دارالمعلمین مرکزی ادامه داد و سپس در مدرسه متوسطه شرف تهران سال پنجم و ششم متوسطه را به پایان رساند. در سال ۱۳۱۰ مدرک دیپلم کامل متوسطه (شعبه علمی ) را گرفت و در همان سال پس از قبولی در امتحانات اعزام محصل به اروپا، جزو صد تن برگزیده محصلان اعزامی شد که به فرانسه رفتند تا هر یک به نحوی نقشی مؤثر در آینده علمی و فرهنگی ایران ایفا کنند. او پس از ۷ سال با همسر فرانسوی‌اش به ایران آمد و دانشیار ریاضی دانشکده علوم و دانشسرای عالی شد. در سال ۱۳۲۰ مسئولیت شبانه‌روزی دبیرستان البرز را به او واگذار کردند و ۳ سال بعد، مدیریت کل دبیرستان را، او ۳۴ سال مدیر دبیرستان البرز باقی ماند و با نحوه خاص مدیریتش، دانش‌آموزان برجسته‌ای را زیر دست خود پرورش داد تا آنها نیز هر یک به سهم خود، نقش مؤثر در ساختن فضای علمی و فرهنگی ایران ایفا کنند.
در سال ۱۳۲۵، مدیرکل اداری و آموزشی وزارت فرهنگ شد. در سال ۱۳۴۱، رئیس دانشکده پلی‌تکنیک تهران و در سال ۱۳۴۴ مسئول تشکیل و تأسیس دانشگاه صنعتی شریف شد. او در ۱۱ آبان ۱۳۴۴ این مسئولیت را عهده‌دار شد و اول مهر ۱۳۴۵ یعنی ۱۱ مشاغل و مناصب؛ عضو هیأت علمی دانشکده فنی دانشگاه تهران، ریاست دانشگاه شیراز، ریاست دانشگاه پلی‌تکنیک (امیرکبیر)، ریاست دانشگاه ملی (شهید بهشتی)، پایه‌گذار دانشگاه صنعتی‌ شریف و نخستین رئیس آن، ریاست دبیرستان البرز.
دکتر مجتهدی در سال ۱۳۷۶ در شهر نیس در جنوب فرانسه درگذشت و همان‌جا به خاک سپرده شد. 

امین دیوان

  محمد علی خان امین دیوان حاکم لاهیجان

میرزا محمد علی خان صفاری ملقب به «امین الدیوان» یا «امین دیوان لاهیجی» به معنای لاهیجانی بزرگترین فئودال منطقه لاهیجان زمان قاجار بودکه بعد از مرگ پدر،حکومت لاهیجان و رانکوه درشرق گیلان را به دست آورد. نوشته اند ; گسترهٔ املاک وی از شمال به دریای کاسپین، از غرب به کناره‌های شرقی سپیدرود، از جنوب به کوههای البرز و از شرق به حدود لنگرود می‌رسید.بیشترین مراکز تجاری قدیم لاهیجان از قبیل حمام تاریخی گلشن تا کاروانسرای محمدعلیخانی که هم اکنون با این نام برقرار است به وی تعلق داشت. امین الدیوان در رشت هم املاکی داشت و خانه بزرگش در محله خمیران زاهدان رشت در محدوده حاجی آباد فعلی واقع بود که بعد ها تخریب شد. حاج علی اکبر خان (عموی میرزا کاظم خان، پدرِ امین دیوان) که حاکم لاهیجان بود‌ و در سال ۱۲۳۹ هجری قمری مسجدی را در محله گابنه بنیان نهاد که بعدها به نامش ، یعنی "اکبریه" معروف شد که امروزه از آثار تاریخی شهرستان لاهیجان محسوب می شود..
جد اعلای این خاندان در گیلان امیر عبدل‌عزیز سیستانی بود که پدر به پسر و پسر به پدر نواده پسری عمرولیث صفاری بود و والی تبرستان،،،
که به دلیل طغیان اهالی منطقه با همه کسان خود به گیلان و مازندران گریخت و زمین های زیادی را خریداری کرد.
حتی نام منطقه سیستان «سوستان با گویش گیلکی» را ایشان روی زمین های تحت مالکیت خود گذاشته بودند،،، به یاد سرزمین مادریشان.
این خاندان به صورت وراثتی بر لاهیجان حکومت داشتند و معروف ترین حاکم از این طایفه « امین دیوان » بود.
نامبرده در زمان حیاتش نفوذ زیادی بر منطقه شرق گیلان یا همان بیه پیش قدیم داشت. سال ۱۳۱۰ هجری قمری را تاریخ وفات او نوشته اند. وی از خاندان حکومتگر صفاری بود. سردودمان صفاری ها ،حاج مهدی نام داشت که یکی از دخترانش به همسری امیر هدایت الله خان گشت رودخانی فومنی(اتور خان رشتی)_ از حاکمان مقتدر اواخر زندیه و اوایل قاجاریه گیلان _ درآمده بود.صفاری ها به روایتی نسب خود را به یعقوب لیث صفاری( موسس سلسله صفاریان سیستان) می رسانند و به همین خاطر نام خانوادگی" صفاری" را برگزیده اند. شماری از اعضای این خاندان در دوره پهلوی به مقام و منصب کشوری و لشکری رسیدند.

لاهیجان

 لاهیجان قدیم. . . دهه چهل

به روایت تصویر

لاهیجان

  خانم سانیا شکری

مجسمه

  مجسمه کاشف السلطنه ،در کنار استخر و شیطان کوه لاهیجان

فرح

  فرح دیبا در لاهیجان